مراحل تربیت:

همانطورکه می دانیم روان شناسان وعلمای تعلیم وتربیت دوران عمر را به مقتضای نیازهای جسمی ،روانی ،عاطفی،اجتماعی ،اخلاقی وغیره به دوره های مختلفی تقسیم کرده اندازجمله اریکسون به 8مرحله( اعتماد درمقابل عدم اعتماد- خودمختاری درمقابل شرم وشک – ابتکار درمقابل تقصیر – ضعف در مقابل احساس حقارت – هویت در مقابل سرگردانی – صمیمیت در مقابل انزوا – زایندگی در مقابل رکود – انسجام درمقابل نومیدی)قایل است ،پیاژه که به 4 دوره(حسی-حرکتی- پیش عملیاتی – اعمال انتزاعی)معتقد می باشدوهریک بنابرتقسیم بندی خودزیر مجموعه هایی دارندوبرای هر دوره ویژگی های خاصی را ذکر نموده اند.

درتربیت اسلامی درحدیثی از رسول اکرم (ص)مراحل تربیت پذیری کودک رابه صراحت به 3دوره 7ساله تقسیم نموده اند:"الولدسیدسبع سنین وعبدسبع سنین ووزیرسبع سنین" که به دوره سیادت ،دوره اطاعت ودوره وزارت نامیده می شوندوبرای هریک از این دوره هابراساس ویژگی های دوره دستورالعمل هایی درموردنحوه رفتاروالدین با فرزندان وجود دارد.

الف - ویژگی های مرحله سیادت:

این مرحله ازتولد تا7سالگی را دربر می گیرد.طفل در7سال اول زندگی ،جسمش ناتوان وفکرش نا رساست وپدر ومادربایدبسیاری از نیازهای اورا برآورده نمایندوبه خواستهایش جامه عمل بپوشانند.دراین دوره کودکبه بازی کردن،شنیدن قصه وداستان بسیار علاقمنداست.کودک ازلحاظ روانی کنجکاو وبخصوص ازسن 4سالگی به بعدمی خواهدازطریق پرسیدن به حقایق اشیاء پی ببرد؛دراین مرحله سوالات کودکان به سه دسته تقسیم می شوند:دسته اول سوالاتی است که بسیار ابتدایی وساده هستند.دسته دوم سوالاتی است که بعلت پایین بودن سطح اطلاعات او نمی توانیم پاسخ صحیح را به او بدهیم(به عنوان مثال پرسش درباره انتقال صدابه وسیله تلفن)ودسته سوم سوالاتی است که پاسخ آنهارا نه کودک می داندونه والدین او.

اصول کلی تربیت درمرحله سیادت:

تربیت کودکان دراین دوره یک تربیت رسمی وبرنامه ریزی شده نیست،بااین حال کودک از دو طریق عمدی وغیرعمد تحت تاثیرونفوذ دیگران است. بعبارت دیگر دراین سنین کودک هم به صورت مستقیم وهم به صورت غیر مستقیم تربیت می شوداصول مهمی که باید دراین دوره رعایت گرددعباتنداز:

1-  مهرورزیدن به کودک:

 محبت از نیازهای اساسی کودکان است وعدم یا کمبود آن موجب ناهنجای های روانی می شودوزمینه را برای آشفتگی های اجتماعی وایجاد عقده ی حقارت و بیماری های دیگر جسمی وروانی را فراهم می کند.رسول گرامی اسلام درباره محبت فرموده است:"کودکان خودرا دوست بداریدوبه انان مهر بورزید"ونیز درجایی دیگر می فرمایند:"نگاه محبت آمیزپدربه صورت فرزند عبادت است".کودک باید محبت والدین را درک واحساس نمایدیعنی تنها محبت های قلبی پدرومادرکافی نیست.درهفت سال اول محبت بیشترتکیه برلذات حسی داردوباید به صورت بوسیدن ،نوازش کردن وهدیه دادن ابراز شودولی باید دانست که دراسلام افراط وتفریط هردو محکوم است ومحبت هم اگر جنبه افراطی پیدا کند،موجبات لوس شدن وپرتوقعی ،متکی شدن وزبونی کودک را فراهم می کندکه باید ازآن پرهیز کرد.

2-آزادی دادن به کودک:

آزادی به عنوان یک اصل درمرحله سیادت پذیرفته شده است،لیکن آزادی نبایدبه معنای بی بندو باری تلقی شودولذا کودک بایداز آزادی مشروط برخوردارباشد بعبارت دیگرتربیت باید بنحوی اعمال شودکه کودک درپایان دوره شرایط آزادی خودرادرک کند.منظورکلی سخت گیری نکردن،تعلیم بموقع ومتناسب باسن کودک،ارائه کمک های لازم به کودک برای رفع نیازها،دادن فرصت ابتکار عملو آزادی به اودراموری مانند غذاخوردن،لباس پوشیدن

3-مبارزه نکردن با حس کنجکاوی کودک:

کودک بتدریج که بزرگ می شودبامسائل ودانستنی های جدید روبرو می شودورفتاری ازخودبروز می دهدکه ازحس کنجکاوی اوناشی می شود.دراین دوره بایدازسرکوب کردن ومبارزه با این حس خودداری شودتاکودک بتواندبه راحتی وبدون خجالت مجهولات خودرابیان نمایدودرباره آنهاپرسش نماید.

4-دادن پاسخ خای مناسب به سوالات کودکان:

همانطورکه درقسمت ویژگی ها ذکرشد،دراین سن کودکان زیاد سوال می کنندوسوالات آنهارسه دسته بودندکه به سوالات دسته اول والدین به صراحت وراحتی می توانندپاسخ دهندودرموردسوالات دسته دوم بایدبه کودکان گفته شودکه بعلت اطلاعات ناقص وسن کم آنهافعلا قادر به درک مطلب نیستندوبا بالاتر رفتن سن کم کم مساله را خواهند فهمیدودرموردسوالاتی که والدین جواب آنهارا نمی دانندباید درکمال صداقت به فرزندشان بگویند:"پاسخ این پرسش را نمی دانم وبه محض یاد گرفتن به تو خواهم گفت".