رویکردهای قیام عاشورا

حادثه عاشوراوقیام کربلا یکی ازراهبردهای اساسی برای ایجاد تحول وبرون رفت از اوضاع نا بسامان است. این رخداد دلخراش به ویژه درمیان شیعیان ازجایگاه واهمیت والایی برخوردار است ،تما می نهضت ها وقیام های تاریخ اسلام برخواسته ازسیره امام حسین (ع) ونهضت عاشوراست.

ازاین روپژوهشگران ، مورخان، نویسندگان وگویندگان طول تاریخ به تحلیل وتفسیر وتبین این حادثه پرداخته اند.دربررسی هایی که برای شناخت قیام عاشورا انجام گرفته 3رویکرد یا ساختارمعرفتی به چشم می خورد:

1-      رویکردراز مدارانه ؛ برخی ازپژوهشگران برابعادمتافیزیکی وباطنی این رخداد تکیه می کنندوتوجه دارندمرحوم عمادسامانی صاحب گنجینه الاسراررخدادعاشورا برخواسته ازمنطق وسنت امتحان الهی ورابطه حضرت حق باعاشقان واولیای خود می داند واسرارعرفانی رخدادعاشوراشناسی درقالب هنرتعزیه، شعروتالیف وتصنیف ادامه می یابد وهرگزشعلعه های پرالتهاب آن به سردی نمی گراید.برخی اشعارمولوی ،محتشم کاشانی ودیگرمرثیه سرایان از این جمله است.

2- رویکردعقلانی وراززدایانه ؛گروهی برخلاف رویکردقبلی به تحلیل وتفسیر عقلی وخردورزی روی می آورند این رویه از دوران عباسیان  آغاز شدوتوسط فارابی ،ابن سینا ،ابن رشد وابن خلدون استمرار یافت وا ز زمان انقلاب مشروطه ابعاد گسترده تری به خودگرفت وحتی برخی روشنفکران  غرب زده با این بهانه به تضعیف وتحریف آموزه های دینی ونمادهای درخشان تاریخ واز جمله نهضت عاشوراپرداختند.

3- رویکرد معرفتی جامع نگر؛ این رویکردکه سازنده ترو کامل ترازرویکردهای قبلی است والگوی این نوشتاربه شمار می رود، تلاش می کند تا به طورجامع وهمه جانبه عاشورا را مورد بررسی وتجزیه وتحلیل قرار دهدجنبش رویکردی درتاریخ فرهنگ ومعرفت دینی سا بقه ای طولانی داردشهید مطهری با این نگاه به تفسیرحماسه حسینی می پردازد وعلمای شیعه از این منظربه الگو گیری از قیام امام حسین (ع) روی آوردند؛.

عوامل نهضت عاشورا

یکی ازمسائل مهم درمورد نهضت اما م حسین (ع)این است که ماهیت این نهضت چه بوده است وامام (ع)چه اهدافی دنبال می نمودند.ازفرمایشات آنحضرت ونامه هایی که میان اوومعاویه رد وبدل شده است،همگی نشان دهنده آن است که قیام امام حسین (ع) درنهایت آگاهی وازانقلابی کاملا اسلامی نشا ت گرفته ازچشمه جوشان ولایت می باشد؛انقلاب آگاهانه می تواندماهیت های مختلفی داشته باشد.درقضایای نهضت امام حسین (ع)عوامل زیادی تاثیرگذاربوده است که نهضت امام حسین (ع) راازبقیه انقلا بها جدانموده وآنرا یک نهضت چند بعدی تبدیل نموده است. مثلا یک نهضت می تواندماهیت عکس العملی داشته باشدکه دراین صورت می توانددرمقابل یک جریان ،یک عکس العمل منفی داشته باشدوبعضا می تواندیک عکس العمل مثبت باشد درمقابل یک جریان دیگر همه ی این ها درنهضت امام حسین (ع) وجو د دارد.برای روشن شدن موضو ع عوامل دخیل درنهضت حسینی را باختضار بررسی خواهم کرد:

1-      عامل تقاضا ی بیعت؛ بیعت کردن یعنی امضاء کردن وصحه گذاشتن نه تنها روی خلافت شخص یزیدبلکه تاییدسنتی است که معاویه پایه گذاری کرده است.

2-      عامل دعوت مردم به کوفه؛بعدازوفات معاویه مردم کوفه که ازانحرافات حکومت اموی خسته شده بودندباارسال نامه امام به کوفه دعوت کردندکه امام برحق ماحسین بن علی است.

3-      عامل امربه معروف ونهی ازمنکر؛شعارامام حسین (ع)از زمان حرکت از مدینه بسوی کوفه امربه معروف ونهی ازمنکر بود؛درعامل اول امام حسین (ع) مدافع است. به او می گویند بیعت کن ،امام نمی پذیرد. درعامل دوم،امام (ع)متعاون است .اورابه همکاری دعوت کرده اند جواب مثبت داده است. درعامل سوم امام حسین (ع)مهاجم است وبه حکومت وقت هجوم برده است برحسب اینکه ایشان فردی انقلابی وثائراست،می خواهدانقلاب کند.

 

عاشورا

فرهنگ عاشورا گنجینه عظیم سیاسی – دینی وپشتوانه غنی وانساز اسلام است .رمزورازجاودانگی حادثه عظیم وحماسی عاشورادرگستره تاریخ بشریت،الهی بودن این رویدادمهم تاریخی است درطول تاریخ شیعه بسیاری ازعالمان دینی ومتعهد،باقیام ومبارزه،سعی دراحیای دین مبین اسلام راداشتند."امربه معروف ونهی ازمنکر"وادای تکلیف الهی شالوده واساس شکل گیری حماسه عاشورای حسینی است. یکی ازابعادنهضت عاشورای حسینی روح سیاسی قیام عاشورامی باشدکه درمیان اندیشمندان وشیعیان جهان اثرات بسیاری درپیشبردنهضت اسلامی داشته است.حال که دهه محرم فرارسیده است جاداردازاین فرصت استفاده نماییم ودرمسایل عمیق این نهضت تامل بیشتری نماییم یکی ازنویسندگان درباره عزاداری شیعیان مطلب مهمی نوشته است :افسوس که شیعه بیشتربرمصائب عاشوراگریست وکمتردرمسائل عاشورااندیشید،شیعه عاشورارانگه داشت ولی درست نشناساند،افرین براوکه نگاه داشت ودریغاازاوکه نشناساند"حادثه عظیم عاشورارامانبایدفقط یک ضایعه تاریخی بدانیم،امام (ع)فیام خودرادریک افق برترحرکت هدفمند وبرنامه ریزی شده درجهت احیای اسلام ناب قرارداد؛ایشان می دانستندکه چه می کنند،به کجامی روندوهدفشان چیست "امام حسین(ع)بافداکاری بی نظیرونهضت الهی خودواقعه بزرگی رابه وجودآوردکه کاخ ستمگران رافروریخت ومکتب اسلام رانجات بخشید.

"گریه"درمراسم عاشورادرنظربرخی ازاندیشمندان،نشانه دلسوزی وترحم برحادثه عاشوراقلمدادمی شدوبرخی آنراباعث عجزوضعف روحی می دانستنداماحدیث" تباکی"گریه رادارای تاثیرات فراوان سیاسی واجتماعی می داندمجلس عزای امام حسین (ع)نه برای آن است که گریه بکنندبرای سیدالشهداواجرببرندالبته این هم هست واشکالی هم نداردبلکه بیشتر توجه به جنبه سیاسی اجتماعی آن می باشدحدیث "کل یوم عاشوراوکل ارض کربلا"نشانه استمرارنهضت حسینی درگستره تاریخ شیعه وجهان اسلام است وشیعیان آن راسرمشق زندگی خودقرارداده اندکه درهرزمان ومکان بایدبایزیدیان عصرخودبجنگندمحرم به ماتعلیم می دهد،ماکه شیعه ومحب اهل بیت وامام هستیم همچون مولای مان تمام هستی خودرادراسلام فدانماییم وباورداشته باشیم که درراه شهادت این خون است که پیروزی می آوردنه شمشیروتسلیحات پیشرفته.

پرخاشگری

روان شناسان پرخاشگری رارفتارتندی می دانندکه درقالب سخن وگفتارویاکرداروعمل فیزیکی ویادرنوشتارافرادتجلی پیدامی کند.وپیامدوعواقب آن صدمه وآسیبی است که به دیگران واردمی شود؛خواه مرتکب شونده نسبت به عواقب گفتار،کرداریانوشتارش آگاهی داشته ویاآنکه آن راازروی ناآگاهی وازروی سهو اعمال نماید.به هرشکل روان شناسان این گونه رفتارراکه هدفش آسیب رساندن وزیان دیدن دیگران مترتب باشد"پرخاشگری خصمانه نامیده اند".ودرغیراین صورت فردبه دنبال آسیب رساندن به دیگران نباشدوقصدزیان دیدن مردم رانداشته باشدوصرفادرجهت دستیابی به هدف دیگری (تاییدویاتشویق)انجام گیرد،ازآن به پرخاشگری "وسیله ای "یادمی کنند.

برای تبیین بهتراین موضوع به اختصارچندنکته رایادآورمی شوم اول اینکه باید درنظرداشته باشیم که پرخاشگری باخشم تفاوت داردوآن عبارت ازحالتی است هیجانی که پرخاشگری یکی از آثاروپیامدهای آن می باشدکه برای فرونشاندن آن ومعمولاهمراه ان رخ می دهد.دوم اینکه طبق نظر وعقیده بسیاری از نویسندگان ومتخصصین علوم تربیتی وروان شناسان،رفتارپرخاشگرانه برحسب فردوشرایط محیطی سطوح ودرجات مختلفی پیدا می کندکه مرحله خفیف آن،تندخویی می باشدکه درنهایت به خشونت منتهی می شود.خشونت وپرخاشگری اگرچه ازنظر ماهیت از یک جنس هستنداما درجه شد ت وماندگاری آثارآنهاباهم متفاوت می باشدد ودرواقع "خشونت"درمرتبه بالاتری از"پرخاشگری قراردارد.پرخاشگری ازنظرجرم شناسان فی نفسه عمل مجرمانه تلقی نمی شودبلکه بستگی به نوع رفتاری داردکه ازفردسرمی زنداگرچنانچه پرخاشگری درقالب عملی بروزکندکه آن عمل جرم شناخته می شود درآن صورت قابل مجازات وتوبیخ خواهدبود.پرخاشگری به لحاظ تاثیری که دربروزرفتارهای پرخاشگرانه دارد،ازعوامل جرم زاشناخته می شودکه بایدبااستفاده ازمشاوران وکارشناسان علوم تربیتی به حل این معضل درافرادمذکوراقدام نمود.

 

 

نشاط در زندگی

انسان هامعمولا ازخمودگی وپژمردگی بیزارهستندهمیشه دوست دارند باافراد خوش مشرب وباذوق ارتباط ورفت وآمدداشته باشند چون اعتقاددارندکه این امرموجب انبساط خاطرآنها می شود.وجودطراوت وشادابی  درزندگی آدمی نه تنها انسان راسرزنده وجوانی اوراپایداروتثبیت می نمایدبلکه موجب بازشدن وگشایش فضای ذهن آدمی برای توسعه دانش ومعرفت شده ومقاومت فیزیکی وبدنی انسان را دربرابرانواع تهدیدها وبیماری ها افزایش می دهد وزمینه ساز ارتباطات موثر ومطلوب انسانی بامحیط خانواده ،جامعه ودوستان وآشنایان را مهی می سازد.دربرخی پژوهش های به عمل آمده ازطرف کارشناسان علو م ارتباطات انسانی سهم ارتباط انسانی درزمان بیداری افراد70%محاسبه شده است ودربرخی پژوهش های دیگرسهم ارتباط انسانی درنشاط وشادابی خود،وابستگان ،خانواده واطرافیان تا85%تعیین شده است.

.برخی تجربه هاونیز یافته های تحقیقی موید آن است که مداومت و استمراردرفکرواندیشه ای مشخص انسان رابه عمل درآن زمینه وادارمی نمایدومعمولا انسان ابتدا می اندیشد چیزهایی راکه درسرمی پروراند به زبان می آوردوسعی دارداعمال خودرابراساس افکار واندیشه هایش شکل دهداگرانسان بتواندهرچه بیشتر ازموج مثبت استفاده نماید وانرژی مثبت به دیگران تزریق نمایدموجب آن خواهدشدکه نزدیگان وی احساس اعتمادبه نفس بیشتری داشته باشند ورضایت خاطرناشی ازان رابه خوبی حس ودرک نمایندآگاهی ما به نیازهای روحی وروانی وعاطفی نزدیکانمان موجب می شودکه باتامین به موقع آن هاشادی وطراوتشان رامضاعف نماییم وباخدمتی ناخواسته هرازگاهی آنا ن راخوشحال وشادمان نماییم.وآگاهی ازعلایق وتمهیات خانواده وبراوردن خواست های منطقی واساس زندگی خواهیم توانست خانواده ای شاداب وبانشاط وسرحال داشته باشیم.

 

بسیج

"بسیج مدرسه عشق است ("امام خمینی). بسیج واژه ای است دوست داشتنی درادبیات وفرهنگ ملت انقلابی ایران زمین ،بسیج معروف تر ازآن است که نیازبه تعریف داشته باشدبدون شک درهرخانواده ایرانی حداقل یک نفر عضواین شجره طیبه می باشد.بسج اززمان تاسیس تاکنون نقش خودرادردفاع ازحریم انقلاب ،ولایت فقیه بسیارخوب ایفانموده است،بسیج ضمن جذب ،آموزش وظیفه حفاظت ازدستاوردهای انقلاب ونظام مقدس عزیزمان راداردبسیج که عمدتا متشکل ازاقشارضعیف ومحروم جامعه تشکیل شده میقات پابرهنگان  می باشداگرچه بسیج درطی انقلاب بعضابابی مهری ها وکم لطفی هایی مواجه شده اما تمام این شدایدراباتاسی والگوگیری ازمقتد اوزعیم خود ولی امرمسلمین تحمل نموده است. بسیج نیرو وتشکلی است اگر دربرهه ای اززمان چون دوران دفاع مقدس که نیاز به رشادت وشهادت بود درخط مقدم جنگ باکفار حضورداشت وتوانست باهمانگی سایرقوامسلح دشمن بعثی واستکباررابه خاک ذلت بکشاند.بسیج درفتنه سال گذشته سربلند بیرون آمدونشان دادکه همچنان درصراط مستقیم حرکت می نمایدبسیچ یعنی حضور درمیدانهایی که نظام اسلامی،وظیفه انسانی والهی ونیازهای کشورحضوراورادرآن میدان ها لازم می داند.

بسیجی بلندهمت ودارای پشتکارفراوان می باشد بدین جهت تمنیات وخواست های اوسترگ ودرحداعتلای کشور می باشد مقام معظم رهبری همواره مسایل مهم کشوررادرجمع جوانان پرشور وانقلابی وولایت مداربسیج عنوان می نمایدامروز بسیج خودرادرمقابله باتهاجم فرهنگی وتهدید نرم پیشتاز می داندوهمواره دراین میدان ها حضوری جدی باعزمی والاداردوخودرامکلف به مقابله باتهدیدها می داندوسعی درتبیین بیشترفرهنگ خودکه شامل معنویت ،شجاعت،غیرت واستقلال وآزادگی است درجهت ساخت کشورمان ومحرومیت زدایی وخدمت به مردم مستضعف وآسیب پذیر کمرهمت بسته تاانقلاب عزیزمان راتبدیل به الگویی جهانی برای سایرملل دربنماید.ان شاء الله.