تربیت واقعیتی تدریجی است
جهانی که درآن زندگی می کنیم باهمه ی موجوداتش دراقیانوس زمان شناور است،زمان همانندموجودی سیال وروان درجریان است،همه ی فعل وانفعالات موجودات پیچیده به زمان است .بنابراین هرحرکتی از انسان وابسته به زمان است وبون درنظرگرفتن زمان کاری انجام نخواهدشدباتوجه به این مقدمه اساساتربیت یک امر دفعی وجهشی نیست بلکه واقعیتی تدریجی است. خیلی هاانتظار دارندکه دریک برهه کوتاه وباچندجلسه اخلاق نوجوان وجوان راسربراه آورندحال اینکه چنین نیست مثل معروفی هست که می گوید:"دردبه اندازه کوه می آیدولی ذره ذره از بین می روداین مثال یک واقعیتی را ترسیم می کندوآن تدریجی بودن صحت وسلامتی است یعنی برای اعاده سلامتی به بدن باید بتدریج وآرام آرام تلاش کردتا دوباره سلامتی را بدست آورد.
همینطورکه سلامت بدن را نمی توان یکباره به شخص بیمارعودت دادسلامت روان یعنی بازسازی را نمی توان بطورجهشی درانسان پیاده نمودبعنوان مثال اگرنوجوان وجوانی رفتاری نامطلوب ومغایرارزشهای اسلامی وهنجارهای جامعه داردبایدکم کم وبتدریج بجای آن رفتارنامطلوب ونا شایست رفتاردرست وارزشی جایگزین کرد.
پرواضح است که انسان هاهمه ی نفی واثباتشان برمحورعادات انجام می گیردحتی روحیات نارواوزشتی که در انسان هاپیدا می شودوبصورت عادت استحکام واستوار یلفته است برای حذف عادات ناپسند بایدتلاش نماییم عادات نیکو ومطلوب اسلامی مدنظررادرآنان بوجودآوریم وباصبر وحوصله وتحمل سختی ها اخلاق نیکورا درجوانان ونوجوانان پرورش دهیموبه اصطلاح معروف کارتربیتی همانندخم رنگرزی نیست که بطور ضربتی بتوان کار تربیتی را انجام دادبلکه به مصداق شهرحافظ شراب آنگه شودصافی که اربعینی برآن بگذرد.امام جعفرصادق (ع) می فرمایند:"خبر الاعمال ماقل ودام"بهترین اعمال آن است که کم واندک باشدولی دوام واستمرار داشته باشدازاین حدیث بخوبی استنباط می شودکه عامل اصلی در دگرگونی ،تکرارعمل واستمرار آن است وبعبارت دیگرتا رفتارهای نیکو بصورت عادت درنیایندهیچگاه نمی توان آن ها راجایگزین رفتارهای نا مطلوب کرد.